İşçiye Maaş Haczi: İşveren Ne Yapmalı?
İşveren personeline gelen maaş haczi durumunda ne yapmalı? Süresi içinde cevap vermeyen işverenin sorumluluğu nedir? Taşeron ilişkisinde maaş haczini kim uygular? Doğum izninde haciz gelirse işveren ne yapmalı? Bu sorular, maaş haczi sürecinde işverenlerin en sık karşılaştığı konular arasında yer alır. Borçlunun maaşına haciz konulması halinde, icra müdürlüğü tarafından işverene gönderilen maaş haczi müzekkeresine zamanında ve usulüne uygun şekilde yanıt verilmesi zorunludur. Bu yazıda, işverenin yükümlülükleri, cevap verilmediğinde doğacak hukuki sonuçlar ve özel durumlara ilişkin uygulamalar özetlenmiştir.
⚠️ Maaş haczi nedir, nasıl uygulanır gibi temel bilgilere ve merak edilen tüm detaylara şuradaki yazımızdan ulaşabilirsiniz.
MAAŞ HACZİ MÜZEKKERESİNE CEVAP
İşverenin maaş haczi müzekkeresine cevap verme süreci İİK madde 355’de açıklanmıştır. Haciz yazısı işverene ulaştığında ne yapılmalı? Buna göre; İcra müdürlüğünden gelen maaş haczi müzekkeresi işverene ulaştığında, işveren bu yazıya mutlaka gerçeğe uygun şekilde cevap vermelidir. Yazıda adı geçen kişi işyerinde çalışıyor olabilir, daha önce çalışmış ancak ayrılmış olabilir ya da hiç çalışmamış olabilir. Hangi durum söz konusuysa, icra dairesine yedi gün içinde yazılı yanıt verilmelidir. Yazılı yanıt örneği için buraya tıklayın.
Not: Maaş haczi sürecinde gerçeğe aykırı beyanda bulunmanın cezası, İcra ve İflas Kanunu’nun 338/I. maddesinde yer aldığı üzere; “Alacaklının şikayeti üzerine icra mahkemesi tarafından, gerçeğe aykırı beyanda bulunan kimse bir aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılır.”
Yani, işçinin çalıştığı konum ya da aldığı ücretle alakalı yanlış bilgi veren işveren için 1 aydan 6 aya kadar hapis cezası söz konusudur.
İşveren Maaş Haczini Nasıl Uygular? Eğer işçi hâlen işyerinde çalışıyorsa, cevap yazısında çalıştığı belirtilmeli, maaş tutarı bildirilmeli ve kesinti yapılacağı ifade edilmelidir. Ayrıca mevcut başka maaş hacizleri varsa bunların da belirtildiği ve kesintilerin sıraya alınacağı belirtilmelidir.
⚠️ İşverenin maaş haciz yazısına nasıl cevap vereceği ile alakalı yazı örneklerine ulaşmak için buraya tıklayın.
İşveren Maaş Kesintisi Yapmazsa Ne Olur?
İşçi hakkında gelen maaş haciz müzekkeresi üzerine işverenin, işçinin maaşından kesinti yapıp icra dairesine ödeme yapmaması durumunda hem icra dairesine hem de işçiye karşı sorumluluğu doğar. Hem de hakkında cezai işlem başlatılabilir.
Yukarıda yer verilen maddelere göre işverenin;
İşçiye karşı sorumluluğu: İşveren, işçinin maaşından haciz kapsamında kesinti yapıp bu tutarı icraya yatırmadığında, işçinin ücret hakkını ihlal etmiş olur. İşçi, bu kesintinin icra dairesine gönderilmesini talep edebilir veya bu gerekçeyle iş akdini haklı nedenle feshedebilir. Sonradan ödeme yapılması bu ihlali ortadan kaldırmaz çünkü icraya geç ödeme yapılması durumunda borca faiz işlemeye devam eder. Ancak işveren, icra dosyasına faiziyle birlikte ödeme yapar ve işçinin zararlarını giderirse işçinin haklı nedenle fesih hakkı ortadan kalkabilir. Konuya ilişkin emsal kararlar için buraya tıklayın.
Alacaklıya karşı sorumluluğu: Maaş haczi süreci, işverenin hukuki yükümlülükleri bakımından büyük önem taşır. Haciz müzekkeresi tebliğ edildikten sonra işveren, gerekli kesintileri yapmalı ve icra dairesine yatırmalı; ayrıca güncel borç durumu hakkında bilgi almak için icra dairesiyle iletişimde olmalıdır. Usulüne uygun tebligata rağmen işlem yapmayan işveren, kesilmeyen tutar kadar borçtan sorumlu tutulabilir ve alacaklının talebi üzerine icra dosyasına borçlu olarak ekletilebilir.
Ayrıca İcra ve İflas Kanunu m. 357’ye göre, icra dairesinin tebliğ ve emirlerini yerine getirmeyen işveren hakkında da Cumhuriyet Savcılığı doğrudan soruşturma başlatabilir.
Doğum İzni Süresince Maaş Haczi Devam Eder mi?
Doğum İzni Nedir?
- Doğum izni, kadın çalışanlara gebelik ve doğum nedeniyle tanınan yasal bir haktır. Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca düzenlenen bu izin, doğumdan önce sekiz hafta ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 hafta yani 112 gündür.
- Çoğul gebelik halinde bu süreye doğum öncesinde iki hafta daha eklenerek toplam süre 18 haftaya yani 126 güne çıkar.
- Kadın işçi, sağlık durumunun uygun olması ve doktor onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışmaya devam edebilir; bu durumda kullanmadığı doğum öncesi izin süresi doğum sonrasına eklenir. Yani Anne adayının doğuma en geç 37. hafta itibarıyla izne ayrılması zorunludur. 37. haftaya kadar çalışmak isteyen bir çalışan, doktor raporu almak zorundadır; doktor onayı olmadan 37. haftaya kadar çalışılması mümkün değildir. 37. hafta itibarıyla izne ayrılan anne adayı, doğum sonrasında 13 hafta izin kullanma hakkına sahiptir.
- Doğum sonrası çalışan isterse 6 aya kadar ücretsiz izin talep edebilir. Ücretsiz izin hakkı, çalışanın talebine bağlıdır ve işverenin onayına tabidir. Ayrıca, doğum izninin bitiminden sonra anneler, çocuk 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat süt izni kullanma hakkına sahiptirler.
- İş Kanunu uyarınca, doğum iznini çalışılmış kabul edilir ve yıllık izin hakları da bu doğrultuda hesaplanır. Öte yandan, ücretsiz izinler yıllık izin hesabına dahil edilmez.
Doğum İzninde Maaş Alınır Mı?
5510 sayılı yasanın 18. maddesi gereği Doğum izninde olan çalışan, işverenden maaş almaz; bunun yerine SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası, doğum parası) alır.. Bu ödeme, annenin son üç aylık brüt kazancı baz alınarak günlük brüt ücretin üçte ikisi oranında hesaplanır. 2025 yılı itibarıyla asgari ücret üzerinden hesaplandığında, 112 günlük izin için yaklaşık 64.724,80 TL doğum parası ödenmektedir. Ödemeler, PTT şubelerinden ya da annenin banka hesabına direkt olarak aktarılır.
Ücretli doğum izninde sigorta, aktif olarak devam eder ancak işveren tarafından herhangi bir prim ödemesi yapılmaz. Dolayısıyla işverenin bu süreye ilişkin olarak ücret ve sosyal güvenlik primi ödeme zorunluluğu yoktur.
Doğum İzninde Haciz Gelirse İşveren Ne Yapmalı?
İşveren tarafından maaş ödenmediği için işverenin kesinti yapma yükümlülüğü ortadan kalkar. Ancak işveren, bu durumu icra dairesine yazılı olarak bildirerek maaş ödenmediği gerekçesiyle kesinti yapılamadığını belirtmelidir. Maaş haczi, işçiye yeniden maaş ödenmeye başlandığında kaldığı yerden devam eder. SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği ise doğrudan maaş niteliği taşımadığı için bu ödenekten maaş haczi kesintisi yapılmaz.
🔹Ücretsiz izne çıkan işçinin maaş haczi uygulanma durumu da yukarıdaki ile aynı şekilde işler.
Maaş haczi kesintisi ne zaman ve nasıl biter?
1. İşçinin Borcunu Kendi Ödemesi Durumu:
İşçi, icra borcunu toplu olarak kendisi ödemiş olsa da, maaş haczinin kaldırıldığına dair icra dairesinden işyerine resmi yazı ulaşmadan maaş kesintileri devam eder. İşçi, bu yazıyı işyerine ulaştırmakla yükümlüdür. Yazı gelmeden işveren kesintiye devam eder.
2. Maaş Haczi ile Birlikte Borcun Bitmesi Durumu:
İşverenin sorumluluğu, maaş haciz yazısında belirtilen tutarla sınırlıdır. Kesinti sırasında icra dosyasına masraf ve faiz işlemiş olabilir. İcra dairesi, alacaklı vekilinin talebiyle dosyanın devam ettiğini belirlerse, kalan borç için işverene ödeme talebi (muhtıra) gönderir. Borç kapansa bile bu talep varsa, diğer maaş hacizlerinden önce bu ödeme önceliklidir.
Asıl işveren – alt işveren (taşeron) ilişkisinde maaş haczini kim uygular?
Asıl işveren – alt işveren (taşeron) ilişkisinde maaş haczi, borçlu çalışanın maaşını ödediği alt işveren üzerinden uygulanır. Alacaklının talebiyle haciz müzekkeresi doğrudan alt işverene gönderilir ve alt işveren, yasal sınırlar çerçevesinde maaştan kesinti yaparak kalan tutarı çalışana öder. Asıl işverenin taşeron çalışanlarının maaşları üzerinde doğrudan haciz uygulama yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle maaş haczi, gerçek maaş ödeyeni olan alt işveren üzerinden gerçekleştirilir. Nitekim Yargıtay, alt işveren işçisi için asıl işverene yapılan icra tebligatını geçersiz saymıştır. (12. HD. E. 2008/10938K. 2008/13896T. 1.7.2008.)
İşten Ayrılan İşçi İçin Maaş Haczi Gelirse İşveren Ne Yapmalı?
İşçi işten ayrıldıysa, bu durum icra müdürlüğüne bildirilip kesinti yapılamayacağı belirtilmelidir. Cevaba SGK işten çıkış bildirgesinin eklenmesi uygundur. İşveren, işçinin ayrılmasını icra dairesine bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma başlatılabilir.
İşveren Maaş Haczi Nedeniyle İşçiyi İşten Çıkarabilir mi?
Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin borçları nedeniyle maaşına haciz gelmiş olması, tek başına işverene haklı nedenle fesih hakkı vermez. Ancak bazı durumlarda bu durum, geçerli nedenle fesih gerekçesi oluşturabilir.
Bilindiği gibi, geçerli nedenle fesih halinde işverenin işçiye ihbar tazminatı, eğer bir yıllık çalışma süresini doldurmuşsa ayrıca kıdem tazminatı ödemesi gerekmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca, geçerli nedenle fesih için işverenin öncelikle işçiyi, maaşına sık sık haciz gelmesi nedeniyle yazılı olarak uyarması veya ihtarda bulunması gerekir. Ayrıca bu durumun işyerinde somut bir olumsuzluğa yol açtığı da açıkça ortaya konulmalıdır. Örneğin; sürekli gelen haciz yazılarının muhasebe biriminde iş yükünü artırması, iş düzenini bozması ya da kurumun itibarını zedelemesi gibi etkiler somut şekilde gösterilmelidir.
Burada esas olan, yalnızca maaş haczinin varlığı değil, bu durumun işyeri düzeni ve işleyişine olan etkisidir.
HUKUKİ UYARI: www.mesudebusrakucuk.av.tr resmi kaynak değildir. Paylaşılan tüm veriler bilgi amaçlı olup, olası yanlışlıklardan kaynaklı sorumluluk kabul edilmez. Kullanıcılar sunulan bilgileri ve emsal Yüksek Mahkeme kararlarını resmi kaynaklardan teyit etmelidir.
